Meclis Araştırma Hizmetleri Başkanlığı tarafından hazırlanan ve milletvekillerine sunulan “Fransa Parlamentosunda Yasama, Denetim ve Bütçe Süreçleri Raporu”, TBMM’de uygulanması planlanan yeni disiplin modelinin çerçevesini ortaya koydu.
Fransız Modeli Masada: Dört Aşamalı Disiplin Sistemi
Raporda yer alan önerilere göre, Genel Kurul’da düzeni bozan milletvekillerine yönelik kademeli ve yaptırımı artan bir disiplin sistemi planlanıyor. “Fransız usulü” olarak tanımlanan bu modelde cezalar, ihlalin ağırlığına göre dört basamakta uygulanacak:
- Sözlü İhtar: Vekil, düzeni bozan davranışı nedeniyle uyarılacak. Bu aşamada herhangi bir maddi yaptırım uygulanmayacak.
- Tutanaklara Geçen Uyarı: Uyarı resmî kayıtlara alınacak ve milletvekilinin maaşından dörtte bir oranında kesinti yapılacak.
- Kınama: Disiplinin bir üst aşamasında maaş kesintisi yarım maaşa kadar çıkacak.
- Geçici Uzaklaştırma: En ağır yaptırımda ise milletvekili 15 birleşim boyunca Genel Kurul çalışmalarına katılamayacak, Meclis binasına girişi yasaklanacak ve iki ay maaş kesintisi uygulanacak.
Özellikle kürsüde hakaret, tehdit ve fiziki müdahale gibi davranışların bu yaptırımlar kapsamında değerlendirileceği belirtiliyor.
Yasama Sürecinde Yeni Dönem: Komisyonlar Öne Çıkacak
Türkiye Gazetesi’nin haberine göre, planlanan iç tüzük değişikliği yalnızca disiplinle sınırlı değil. Yasaların yeterince tartışılmadan Genel Kurul’a geldiği yönündeki eleştirileri azaltmak için “komisyon odaklı yasama modeli” de gündemde.
Bu kapsamda;
- Kanun tekliflerinin teknik ve temel unsurları komisyonlarda netleştirilecek,
- Komisyon raporları yasama sürecinde belirleyici hale gelecek,
- Genel Kurul ise teknik detaylardan ziyade siyasi müzakerelerin yürütüldüğü ana platform olacak.
AYM Kararı Dikkate Alınacak
Öte yandan benzer bir düzenlemenin 2018 yılında iç tüzüğe eklendiği, ancak Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) maaş kesintisine ilişkin hükümleri iptal ettiği hatırlatıldı. Yeni çalışmada, AYM kararları doğrultusunda hukuki zeminin güçlendirilmesi ve yaptırımların anayasal çerçeveye uygun şekilde yeniden düzenlenmesi hedefleniyor.
