Tahran'dan Tebriz'e, Şiraz'dan Abadan'a kadar yayılan protestolar, ülkeyi son yılların en büyük siyasi krizine sürükledi. İşte dakika dakika İran’da yaşananlar:
İran Neden Karıştı? Krizin Ekonomik ve Siyasi Nedenleri
Protestoların temelinde yatan en büyük etken, İran riyalinin (IRR) dolar karşısında tarihi bir çöküş yaşayarak 140 bin bandını aşması oldu. Bu değer kaybı, ülkede hiperenflasyonu tetikleyerek halkın alım gücünü sıfıra indirdi.
-
Ekonomik Çöküş: Temel gıda maddelerine gelen fahiş zamlar ve esnafın kepenk kapatması, sosyal patlamanın fitilini ateşledi.
-
Siyasi Talepler: Başlangıçta "ekmek ve iş" sloganlarıyla sokağa çıkan kitleler, kısa sürede rejim aleyhtarı sloganlar atmaya başladı. Bazı bölgelerde sürgündeki Şah ailesine atıfta bulunan "Pehlevi geri dönecek" sesleri yükseldi.
Sahada Son Durum: Çatışmalar ve Can Kayıpları
Haber kaynaklarına ve insan hakları kuruluşlarına göre, Aralık sonundan bu yana devam eden olaylarda bilanço ağırlaşıyor:
-
Can Kaybı ve Gözaltılar: Güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu en az 45 protestocu hayatını kaybetti. Binlerce kişinin gözaltına alındığı ve cezaevlerine nakledildiği bildiriliyor.
-
Dijital Sansür: Uluslararası internet izleme kuruluşu Netblocks, İran genelinde internetin neredeyse tamamen kesildiğini doğruladı. Bu durumun, görüntülerin dünyaya yayılmasını engellemek amacıyla yapıldığı düşünülüyor.
-
Güvenlik Güçlerinde Kayıplar: Çatışmalarda Devrim Muhafızları'na bağlı 2 askerin öldüğü, bir Besic üyesinin ise ağır yaralandığı resmi makamlarca açıklandı.
Hamaney İçin "B Planı" İddiası: Moskova Yolculuğu mu?
Uluslararası istihbarat raporlarına dayandırılan çarpıcı bir iddia ise gündeme bomba gibi düştü. İran lideri Ali Hamaney'in, protestoların bastırılamaması ihtimaline karşı ailesi ve yakın çalışma arkadaşlarından oluşan 20 kişilik bir grup için kaçış planı hazırladığı öne sürüldü. Olası sığınma noktası olarak ise Moskova işaret ediliyor.
Uluslararası Tepkiler: Trump'tan "Sert Karşılık" Mesajı
ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki durumu yakından takip ettiklerini belirterek Tahran yönetimini uyardı. Trump, göstericilere yönelik şiddetin artması ve ölümlerin sürmesi durumunda Washington'un "çok sert" bir karşılık vereceğini ifade etti.
