Genç yaşta babasını kaybetmesine rağmen ilim yolunda büyük bir azim gösteren Cansız Hoca, hem bir din adamı hem de bir Milli Mücadele kahramanıdır.

Yaşar Nuri Öztürk’ün Hocası ve İlham Kaynağı

Cansız Hoca, özellikle Yaşar Nuri Öztürk tarafından sık sık anılan ve fikir dünyasının şekillenmesinde büyük rol oynayan bir isimdir. Öztürk, Cansız Hoca'yı "dinci ile dindar arasındaki farkı en iyi bilen, Kuran'ın özüne sadık, cesur bir âlim" olarak nitelendirirdi. Mustafa Cansız, sadece talebe yetiştirmekle kalmamış, dinin şekilciliğe hapsedilmesine her zaman karşı çıkmıştır.

Eğitim Hayatı ve Hocası Kimdir?

Mustafa Cansız’ın ilmi temelleri Kondu Köyü’ndeki medresede atılmıştır:

• Hocası: İlk ve en önemli derslerini Çaykaralı Muhammet Müslim Efendi (Gargar)’den almıştır.

• Eğitimi: Fıkıh, tefsir, hadis ve kelâm dallarında derinleşen Cansız Hoca, icazet silsilesini ünlü fıkıh âlimi Serahsî’ye kadar dayandırmaktadır.

• Felsefe ve Batı Kültürü: İstanbul’da çalıştığı yıllarda Batılı filozofları, Eski Yunan ve Roma düşüncesini derinlemesine incelemiş; dini ilimleri felsefi sorgulamalarla zenginleştirmiştir.

Cansız Hoca ve Unutulmaz Nükteleri (Fıkraları)

Cansız Hoca’nın şöhreti, verdiği hazırcevaplar ve dini istismar edenlere karşı kullandığı iğneleyici dilden gelir. Tavla oynaması ve nargile tutkusu nedeniyle zaman zaman şikâyet edilse de, o her zaman samimiyeti savunmuştur.

• Tavla Şikayeti: 1966'da Süleyman Demirel'e tavla oynadığı için şikayet edildiğinde, kıvrak zekasıyla bu durumun bir ibadet engelinden ziyade bir sosyal aktivite olduğunu savunmuş ve soruşturmadan sonuç alınamamıştır.

• Cenaze ve Dua: "Ölüye değil, diriye dua edin; Kuran diriler içindir" diyerek dinin yaşamın içinde olması gerektiğini vurgulayan birçok anekdotu dilden dile dolaşmaktadır.

Kariyeri ve Hizmetleri

• Milli Mücadele: Birinci Dünya Savaşı'nda Erzurum ve Of savunmalarında yer alarak vatan savunmasına destek vermiştir.

• Görevleri: Of İmam-Hatip Mektebi öğretmenliği, Trabzon İl Genel Meclisi üyeliği ve uzun yıllar Diyanet bünyesinde Karadeniz Bölge Müfettişliği ile gezici vaizlik yapmıştır.

Cansız Hoca Ne Zaman Öldü?

Uzun süre prostat kanseriyle mücadele eden Mustafa Cansız, 1975 yılında yaklaşık 80 yaşındayken hayatını kaybetmiştir. Cenazesi, doğduğu yer olan Kondu Köyü’nde toprağa verilmiştir.